Kuşadası Bugün
Gök Gürültülü Sağanak Yağışlı
En Yüksek : 14°C
En Düşük : 7°C
Kuşadası Haberleri

YÜCEL ÖZDEMİR - HALKBİLİMCİ

 

UNESCO kelimesi, İngilizce United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization kelimelerinin baş harfleri alınarak oluşturulmuştur. Dilimizde "Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Kurumu" biçiminde karşılanmıştır.

 

UNESCO; merkezi Paris olan, İkinci Dünya Savaşı’ndan sonra 1946 yılında 44 ülkenin kabulüyle kurulan bir kurumdur. Türkiye bu kurumun yasasını imzalayan ilk yirmi devlet arasında onuncudur. UNESCO’nun temel amaçları; eğitim, bilim ve kültür alanında çalışmalar yaparak dünya barışına katkıda bulunmak, somut ve somut olmayan kültürel mirasları koruma altına alarak insanlığın ortak kültürel mirasını ortaya çıkarmak, insanlığın kültürel ifade çeşitliliğine saygıyı arttırmaktır. UNESCO eğitim, bilim ve kültür alanlarındaki amaçlarını, kendisine üye olan her devlette kurulan Milli Komisyonlarla gerçekleştirmeye çalışır. UNESCO Genel Direktörlüğünün ülkemizdeki tek ve yasal temsilcisi niteliğinde olan UNESCO Türkiye Millî Komisyonu 25.08.1949 tarihinde faaliyete geçmiştir. UNESCO'ya üye devletlerin sayısı 195'dir.

 

 UNESCO Türkiye Milli Komisyonu Başkanı Gazi Üniversitesi Türk Halk Bilimi Bölüm başkanı Prof. Dr. M. Öcal Oğuz’dur. Halkbilimi açısından önemi ise Unesco 2003 yılında imzalanan Somut Olmayan Kültürel Mirasın Korunması Sözleşmesidir. Sözleşme Intangible Cultural Heritage olarak 166 ülke tarafından imzalanmıştır. Ülkemizde bu sözleşme Somut Olmayan Kültürel Miras sözleşmesi olarak Prof. Dr. Öcal Oğuz tarafından çevrilmiştir.

 

Somut Olmayan Kültürel Miras nedir?

 

Aynı zamanda “yaşayan miras” (living heritage) olarak da adlandırılan somut olmayan kültürel miras; topluluklar tarafından kuşaktan kuşağa aktarılan uygulamaları, temsilleri, ifadeleri, bilgiyi ve becerileri içermektedir. Öcal Oğuz’un için Türk Halk Bilimi çalışma kadroları 5 başlık altında toplanmaktadır.  Bu 5 başlık aynı zamanda Somut Olmayan Kültürel Miras’ın 5 başlığını oluşturmaktadır.  

1. Sözlü Anlatımlar (Destan, Masal, Hikâye, Şiir, Atasözü ...)

2. Gösteri Sanatları (Müzik İcraları, Karagöz, Kukla, Meddah...)

3. Toplumsal Uygulamalar (Geçiş Ritüelleri, Şölenler; Şenlikler...)

4. Doğa ve Evrenle İlgili Bilgiler (Mutfak, Hekimlik, Baytarlık...)

5. El Sanatları Geleneği (Demir, Bakır, Altın, Ağaç İşleri, Mimarlık...)

Daha geniş bilgi için: Oğuz,  M.Öcal, (2009), Somut Olmayan Kültürel Miras Nedir? Ankara: Geleneksel Yayıncılık.

 

 

 

Somut olmayan kültürel mirasın en önemli aktarım mekânlarından birisi de uygulamalı halkbilimi müzeleridir. Ülkemizde bu bağlamda üç müze kurulmuştur: Bunlardan ilki 2005 yılında Gazi Üniversitesi yerleşkesinde Türk Halkbilimi Bölümü koordinatörlüğünde kurulan Somut Olmayan Kültürel Miras Müzesi, ikincisi 2007 yılında Beypazarı’nda kurulan Beypazarı Yaşayan Müze, üçüncüsü ise 2013 yılında Altındağ’da kurulan Ankara Somut Olmayan Kültürel Miras Müzesi’dir. Bu sözleşmenin getirdiği çağdaş müzecilik anlayışı ile 100 yıldır ötelenen halkbilgisi, 21. yüzyılda uygulamalı halkbilimi müzelerinde, kültür yöneticileri tarafından kurgulanarak kültürel bağlamı içerisinde halka sunulmaya çalışılmaktadır. Uygulamalı halkbilimi müzeleri geçmiş ile gelecek arasındaki bağın yeniden kurulması ve kuvvetlendirilmesi açısından son derece önemli mekânlardır.

 

Somut Olmayan Kültürel Miras sözleşmesinde kabul gören kültürel unsurlarımız:

1. Meddahlık Geleneği (2008)

2. Mevlevi Sema Törenleri (2008)

3. Âşıklık Geleneği (2009)

4. Karagöz (2009)

5. Nevruz (Azerbaycan, Hindistan,İran, Kırgızistan, Özbekistan ve Pakistan ile ortak dosya, 2009)

6. Geleneksel Sohbet Toplantıları (Yaren, Barana, Sıra Geceleri ve diğer, 2010)

7. Alevi-Bektaşi Ritüeli Semah (2010)

8. Kırkpınar Yağlı Güreş Festivali (2010)

9. Geleneksel Tören Keşkeği (2011)

10. Mesir Macunu Festivali (2012)

11. Türk Kahvesi ve Geleneği (2013)

12. Ebru: Türk Kâğıt Süsleme Sanatı (2014)

 

 

KUŞADASI

 

Biri geleneksel tören keşkeği mi dedi? Aydın’nın en önemli halk mutfağı ürünlerinden olan düğün, cenaze, asker uğurlama gibi toplumsal olaylarda gelenek olarak ikram edilen keşkek dünyanın ilgisini çekerken Aydın kentinin ilgi göstermediği yapılmayan etkinlikler ile ortadır. Ne vakit bir yabancı turiste Aydın deyince aklınıza neler geliyor? Sorusu sorulduğunda, akla ilk gelen imgelerden biri keşkek olursa, o vakit adet yerini bulacak ve kentsel imgeler yaşayacaktır. Genelde Aydın özelde Kuşadası kültürel mirası korumak için tespit amacıyla kendi toprağı üzerindeki  somut olmayan kültürel miras envanterini, kendi durumuna uygun olacak biçimde hazırlamalı, güncelleştirmelidir. Somut Olmayan Kültürel Miras birimleri kurulmalı, STK ve Vakıflar tarafından projeler hazırlanmalı, halkın somut olmayan kültürel miras etrafında bilinçlendirmeli, 7 kıtadan turist çeken bu şehre gelen turistler en azından bu kente ait kültürel belleği kendi ülkesine taşımalıdır. Kuşadası TULPAR Halkbilimi, Eğitim, Kültür, Sanat Derneği Somut Olmayan Kültürel Miras çalışmaları için 2015 yılında Kuşadası’nda kurulmuştur. Önümüzdeki süreçte Aydın Somut Olmayan Kültürel Miras’ının görünürlük kazanması için yerel yönetimler ile yaptıkları görüşmeler ile etkinlikler ve sürdürebilinir projeler hazırlamaya başlamıştır. Yerelden Küresele bir AYDIN için…

 

 

Kaynakça

Oğuz,  M.Öcal, (2009), Somut Olmayan Kültürel Miras Nedir?,Ankara: Geleneksel Yayıncılık.

http://www.unesco.org.tr/?page=11:129:5

Görüntülenme Sayısı: 698

YÜCEL ÖZDEMİR - HALKBİLİMCİ Yazarın Diğer Yazıları