Kuşadası Haberleri

YÜCEL ÖZDEMİR - HALKBİLİMCİ

 

Toplumların dünya üzerindeki matematik ve özel konumları farklı kültürlerin halk takvimlerinde ortak halk bilgisinin oluşmasına sebep olmuştur. Kilimatoloji ile halk takviminin uyum içinde olması bunu desteklemektedir. Eskiden yakacak odunun seçilmesi, kırılması, istiflenmesi ve saklanması ile günümüzde kaloriferlerin yanma tarihlerinin Meryem ana fırtınası (15 Ekim) ilişkisi dikkat çekicidir. Hızır günlerindenKasım günlerine geçişte oluşan kuş geçimi fırtınasının (6 Kasım) neden olduğu hızla dökülen ağaç yapraklarıfacebook ve ınstagram sayfalarında çekilen hazan fotoğrafları ile kendini gösterir.

 

Kasım günlerinin başlangıcı (8 Kasım); soğuk havaların habercisi, Hızır günlerinin (6 Mayıs) yani sıcak havaların bitişi; Kuzey yarım küre toplumların belleğinde karanlık döneminin başlangıcıdır ki, Anadolu folklorunda Hıdırellez, Avrupa folklorunda Paskalya gününe dek sürer. Bugün kutlanan Halloween geleneklerinin kökeni, "yaz sonu" anlamına gelen "Samhain" adlı Kelt pagan şöleninden kaynaklanmaktadır. Anadolu halk takviminde olduğu gibi (Hızır ve Kasım günleri), Keltler’de yılı 1 Mayıs'ta Bealtaine'de, 1 Kasım'da Samhainolarak ikiye ayırmaktadırlar. Kelt kültürüSamhain'in daha önemli bir festival olduğuna inanıyor ve yepyeni bir döngünün başlangıcını işaret ediyor.Keltler günlerin karanlıkla başladığına ve ışığa doğru gittiğine inanır. Karanlıktan aydınlığa doğru güne çıkma düşüncesi, karanlığın hâkim olmaya başladığı 1 Kasım Samhain gününü Kelt halk bilgisiyle yılbaşına dönüşmüştür.

 

Kökeni paganizme dayanan bu şölenler, ilksel düşüncede beden, ruh ölüm ilişkisi şekillenmişzamanla eğlence dönüşerek halk inançlarında yaşamıştır.Hallows “Eve” olarak bilinir, yani Havva bu da Halloween kelimesinin kökenini açıklamaktadır.Erken Hıristiyanlığın Avrupa’da temellerinin atılması sürecinde katledilen Hristiyan şehitlerini anma üzerine 7. yüzyılda Papa Boniface, bu tür pagan kutlamaları ve ritüellerinden uzak durmaya çalışırken, 1 Kasım'ı AllNaintsDay (Tüm Azizler Günü olarak da bilinir) ilan etmiştir. Böylece halk takvimi ile kilise takvimi arasında harmanlanarak seküler bir bayram olarak günümüze kadar gelmiştir.

 

Küreselleşen Avrupa folklorunun kasım ayının ilk haftası kutladığı “halloween” cadılar bayramı Avrupa’daki arkadaşlarımızın kendi sosyal medya hesaplarında fotoğrafları kendi kültürel ifade çeşitliliğini bizler ile paylaşmaya başlaması bu yazının yazılmasının nedenidir.

 

Aileler çocukları ile yaptıkları kabak fenerleri, gençlerin sokakta kostümleriyle korku mitlerini canlandırması, sinemalarında cadılar ile ilgili senaryoların artması, bugüne özel oynan çocuk oyunları, Avrupa’da resmi kurumların ve kamu kuruluşlarının bugüne özel attığı mesajlar ile Avrupa folkloru tüm canlılığıyla, yaşamakta, gelecek kuşaklara aktarılmaktadır. Geleneksel bayramlarını yaşayarak, paylaşarak hem kendi ulus bilincini inşa etmekte hem de farklı kültürlere kendilerini ifade etmektedirler. Bize de bu kültürel ifade çeşitliliğine saygı duymak, anlamak düşmektedir.

 

Kaynakça

http://www.irish-genealogy-toolkit.com/origin-of-Halloween.html

http://www.zs2lubin.edu.pl/PLIKI/J%C4%98ZYK%20ANGIELSKI/HALLOWEEN/History%20of%20Halloween.pdf

 

 

 

 

Görüntülenme Sayısı: 990

YÜCEL ÖZDEMİR - HALKBİLİMCİ Yazarın Diğer Yazıları