Kuşadası Haberleri

DOĞUŞ POLAT

 

Bilindiği üzere dünyada en kaliteli tütünler tarih boyunca hep Türkiye’de yetişmiştir. Hatta yabancıların gözünde en meşhur olduğumuz konu hep tütün olmuştur.(21.yüzyılda bunun yerini neden lokum almıştır bilmiyorum.)Turistlerin Türkler’e sorduğu absürt soruların başında dikkat edin hep şu vardır.Siz Türkler ülkenizde develerle mi geziyorsunuz , hala develerle mi seyehat ediyorsunuz sorusunu nerdeyse herkes duymuştur.Bunun sebebi de tütün ile ilgilidir. Nedeni ise 1800 lü yıllarda Amerika’ya giden tütünlerin neredeyse tamamı Türk tütünü idi. Hatta deve temalı paket sigara olan Camel sigaralarının üstüne büyük puntolarla ‘’Turkish Blend’’yazılmaya başlandı. O dönem Amerikanın en popüler sigarası buydu. Bu paketi gören ABD vatandaşları Türkiye ile deveyi özdeşleştirdi. Halbuki bu tamamen rastgele yapılan daha doğrusu pakete otantik bir hava katmak için yapılan çalışmaydı. Amerikan halkının gözünde Türkiye eşittir develer ülkesi algısı oluştu. Hatta 1855 yılında ABD savaş bakanı Jefferson Davis Kızılderililer ile çöl şartlarında mücadele etmek için Türkiyeden 55 adet deve istemiştir. Bu isteğe bir anlam veremeyen Sultan Abdülmecid ABD nin bu isteğini kırmamak adına Arabistan çöllerinden gerekli develeri temin ederek İzmir limanından ABD ye göndermiştir.

Konu Tütün olunca şu bilgiyi de vermeden geçemeyeceğim. Günümüzde dünyanın en en büyük tütün piyasalarından sorumlu olan Philip Morris şirketi vardır.Bugün piyasadaki bütün tütün mamülerinin yarısı bu şirkete aittir. Bu şirketin kurucusu ise Manisa doğumlu ve yarı Türk yarı Yahudi olan Moris Şinasi’dir. Hatta Manisa’ya gidenler u isimle ilgili pek çok hayır kurumu görebilir.

 

Tütün ile ilgili bir diğer ilginç bilgi ise hepimizin lisede öğrendiği bilgidir. Türkiyenin ilk demiryolu bağlantısı Aydın- İzmir demiryoludur. Bu demiryolu İngilizler tarafından yapılmıştır. Bunun nedeni de tütündür. Ege bölgesinde yetişen dünyanın en iyi tütünleri Osmanlının borçlarından dolayı İngiliz ve Fransızlara geçmişti. Bu bölgede toplanan tütünler karayolu ile İzmir’e oradan da liman aracılığıyla dünyaya açılıyordu. Fakat tütün hasadından sonra sıcaklar ve karayolu ile fazla zaman kaybı olduğundan tütün’ün kalitesi sıcak ve nemden dolayı düşüyordu. Bu sorunu ortadan kaldırmak adına İngiltere İzmir-Aydın Demiryolunu inşaa ederek bu sorunun kökten çözdü ve ülkemizi rahatça sömürmelerine izin verdik.

 

Tütün ile ilgili bir diğer sıradışı konu ise Çökertme Türküsüdür.

 

Osmanlı Hükümeti ekonomik nedenlerle tütün ekiminin yarı hissesini 1884 yılında fFransız reji şirketine verdi. bu şirket İstanbul, İzmir, Samsun ve Adana’da tütün işleyen fabrikalarını kurdu. Reji şirketi yüz binlerce Türk tütün üreticisini sömürdü durdu. Geçinebilmek için ara sıra kaçak tütün satmak durumunda kalan üreticileri sıkı takibe aldı. Reji şirketi 1913 yılında Osmanlı İmparatorluğunu tehditle baskı altında tutarak devletten daha güçlü hale getirecek kararlar aldırttı. Buna göre reji idaresi kısa zamanda 7.000 kişilik “silahlı kolcu birlikleri” kurdu. Kolcuların çoğu cezaevi kaçkınları arasından seçilmişti. Bunlar tütün kaçakçılığını önlemek bahanesiyle çeşitli bölgelere dağıldı ve yakaladıkları insanları, öldürdüler, dayak attılar ve işkence yaptılar.


bugün dillerden düşmeyen “çökertme” türküsünün dizeleri reji kolcularının Türk halkının bilinçaltında ne gibi bir yer işgal ettiğine en güzel misaldir.


“ gidelim, gidelim de/halil’im çökertmeye varalım/kolcular görünce
nerelere kaçalım/teslim olmayalım halil’im/aman kurşun saçalım..”

Görüntülenme Sayısı: 189

DOĞUŞ POLAT Yazarın Diğer Yazıları